Wat is een freatische uitbarsting?
Wanneer magma de grond of het oppervlaktewater verwarmt, resulteert dit in een explosie van water, stoom, steen en as, een freatische uitbarsting genoemd die ook bekend staat als een stoomontploffing, freatische explosie of ultravulcaniaanse uitbarsting. Freatische uitbarstingen komen elke keer dat water en magma in de buurt komen. Wanneer magma de watervoerende laag in dit geval onder water nadert, is het resultaat een inspringing van grote hoeveelheden landgesteente, waardoor er wortels worden geproduceerd die geen wortels hebben, ook wel maren genoemd. Er kunnen ook freatische uitbarstingen optreden en de toppen van gletsjers of meren smelten. Wanneer lava over natte sedimenten stroomt, kan het kleine freatische explosies creëren.
Kenmerken van freatische uitbarstingen
Het magma heeft extreme temperaturen variërend tussen 500 en 1170 graden Celsius, wat resulteert in een snelle verdamping tot stoom, wat de explosie van water, stenen, as, stoom en vulkanische bommen veroorzaakt. In 1980 vond een grote freatische uitbarsting plaats die resulteerde in enorme stoomexplosies op de berg St.Helens. Freatische uitbarstingen omvatten gewoonlijk rotsfragmenten en stoom, aangezien het opnemen van lava zeldzaam is en de fragmenten een temperatuur hebben die varieert van koud tot extreem heet. Als de uitbarsting gesmolten magma betreft, staat het proces bekend als een phreaomagmatische uitbarsting.
Freatische uitbarstingen en hun nasleep
Uitbarstingen van de freatische vorm kunnen zich uitstrekkende lage hulpkraters die maren worden genoemd. De explosies kunnen samenvallen met de uitstoot van waterstofsulfide en koolstofdioxidegassen, en als de explosie voldoende concentratie koolstofdioxide afgeeft, kan dit tot verstikking leiden, terwijl waterstofsulfide dat op grote schaal wordt geproduceerd uiterst giftig is.
In 1979 beweerde de freatische uitbarsting die zich op Java Island voordeed, 140-levens waarvan de meesten stierven door blootstelling aan giftige gassen. Freatische explosies worden geclassificeerd als vulkaanuitbarstingen omdat de explosie het potentieel heeft om ruwe componenten naar de oppervlakte te brengen.
In 1883 vernietigde een uitbarsting die plaatsvond in Krakatoa het grootste deel van het eiland en werd verondersteld het luidste geluid ooit in de geschiedenis of een andere freatische gebeurtenis te hebben gecreëerd. De Kilauea regio van Hawaï heeft het record voor de langste freatische explosies. Een freatische uitbarsting die plaatsvond in 1924, ontplofte rotsen met een gewicht van ongeveer acht ton tot een afstand van meer dan kilometer.
Andere voorbeelden van freatische uitbarstingen
Andere voorbeelden van freatische uitbarstingen zijn de uitbarsting van Surtsey tussen 1963 en 1965, de uitbarsting van de Taalvolkaan van 1965, de uitbarsting van 1982 in Mount Tarumae, de uitbarsting van 2013 in de vulkaan Mayon, die resulteerde in een plotselinge freatische uitbarsting die slechts 73 seconden duurde en de 2014-eruptie vond plaats op Mount Ontake.
De gevaren van freatische uitbarstingen
Er zijn drie hoofdtypen van gevaren die samenhangen met freatische uitbarstingen, en deze omvatten;
Toxische gassen vrijkomen, zoals koolstofdioxide en waterstofsulfide. De uitstoot van gassen als gevolg van freatische uitbarstingen heeft een aanzienlijk aantal doden veroorzaakt in de explosiegebieden.
Basisstoten, die worden gekenmerkt door snel bewegend gas, vloeistoffen of deeltjes, zijn buitengewoon gevaarlijk en destructief. Basisstoten worden gevormd door de degradatie van ballistische ejecta en het invangen van atmosferisch gas. De afzettingen van base-surge gevormd door freatische uitbarstingen worden gekenmerkt door lithische korrels en structuren zoals duinvormen en dwarslaminaties. Vallende deeltjes, zoals stenen, kunnen een groot gevaar zijn voor de mensen die rond de explosiezone leven.
