Een sfinx is een soort mythisch personage waarvan wordt aangenomen dat hij het menselijk hoofd en het lichaam van de leeuw bezit. De Grieken speculeren echter dat een sfinx vleugels heeft van een vogel, het hoofd van een mens en de lenden van een leeuw. De sfinx is een boosaardig en wreed schepsel dat raadsels vraagt en degenen die het niet kunnen beantwoorden, hebben het lot gehad om volgens mythologische verhalen door het monster te worden gedood en opgegeten. De Egyptische sfinx is een mannetje (een androsphinx), in tegenstelling tot de Griekse sfinx waarvan wordt aangenomen dat hij vrouwelijk is. De Egyptische sfinx werd als mededogend en sympathiek beschouwd, maar had dezelfde kracht als de wrede Griekse sfinx en beide bewaakten ingangen van tempels.
Sfinxen hebben een verbinding met architecturale structuren, variërend van koninklijke tombes tot tempels. Tijdens de renaissance in Europa's kunstscène, werd de sfinx nieuw leven ingeblazen en werd later verspreid naar verschillende culturen waar het unieke interpretaties kreeg vanwege uiteenlopende inzichten.
Egyptische sfinxen
De meest bekende sfinx is de sfinx van Giza, die ook bekend staat als een van de grootste en oude beeldjes wereldwijd. Het bevindt zich op het Giza-plateau en grenst aan de piramides van Gizeh. Hoewel ze onzeker zijn, geloven bronnen dat het rond 2500 BC is gebeeldhouwd en dat zijn gezicht lijkt op dat van Pharaoh Khafra. De Grote Sfinx is enorm met een geschatte lengte van 241-poten. De breedte is ongeveer zes meter en heeft een hoogte van 66-poten. Bovendien is het gemaakt van overblijfselen uit het zeewater. Men denkt dat de grote Sfinx oorspronkelijk een lange baard had met vlechten en een neus die was neergeslagen.
Het beeld van de grote Sfinx wordt veel gebruikt in Egypte om postzegels, munten en officiële documenten te verfraaien. Afgezien van de sfinx van Gizeh, waren er andere bekende sfinxen in Egypte, waaronder het ene granieten beeldhouwwerk en het hoofd van de farao Hatshepsut.
Griekse Sfinx
In het Grieks betekent het woord sphinx 'knijpen'. De naam zou afkomstig zijn van het jagen op leeuwinnen. De jacht houdt het wurgen in en houdt de prooi ter dood. De Grieken geloven dat Orthus en ofwel Echidna ofwel Chimera een dochter hebben verwekt waarvan zij denken dat het de enige sfinx is die ooit bestaat. Volgens hen woonde ze buiten de stad Thebe en doorzeeg ze reizigers voordat ze verder gingen. Haar raadsel ondervroeg een wezen met een unieke stem en gebruikte respectievelijk vier, twee en drie benen in de ochtend, de dag en de nacht. De straf voor het geven van een verkeerd antwoord op dit raadsel was een onmiddellijke dood.
De persoon die het juiste antwoord gaf, was Oedipus. Zijn antwoord was: "de man", die vier voet als baby gebruikt, twee als volwassen, en een stok nodig heeft als hij oud is. De Sfinx doodde zichzelf omdat het raadsel uiteindelijk correct werd beantwoord. Als gevolg van deze dood verlaten de oude Grieken hun spirituele praktijken die de Sfinx vertegenwoordigde en begon de goden te eren die Oedipus vertegenwoordigde.
